ఈ పథకం ఏమిటి?
పని చేయలేని స్థితిలో ఉన్న పేద వృద్ధులు, భర్తను కోల్పోయిన మహిళలు, దివ్యాంగులకు నెలనెలా నగదు పెన్షన్ ఇచ్చే కేంద్ర సామాజిక భద్రతా పథకం ఇది. ఇన్నాళ్లూ “జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (NSAP)” పేరుతో నడిచింది. అక్టోబర్ 2026లో కేంద్ర మంత్రివర్గం దీన్ని “ప్రధానమంత్రి సామాజిక సహాయత యోజన”గా పేరు మార్చి ఐదేళ్లు కొనసాగించేందుకు ఆమోదం తెలిపినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.
తాజా మార్పులు (అక్టోబర్ 2026)
- పథకం పేరు మార్పు: వృద్ధాప్య పెన్షన్ → “వృద్ధావస్థ పెన్షన్ యోజన”, వితంతు పెన్షన్ → “వితంతు పెన్షన్ యోజన”, దివ్యాంగ పెన్షన్ → “దివ్యాంగజన్ పెన్షన్ యోజన”, కుటుంబ ప్రయోజనం → “పరివార్ లాభ్ యోజన”. పేర్ల నుంచి “ఇందిరా గాంధీ” ఉపసర్గ తొలగించారు.
- దివ్యాంగ పెన్షన్కు అర్హతగా కనీస వైకల్య శాతాన్ని గతంలోని 80% నుంచి 40%కి తగ్గించారు (దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా).
- కనీస వయోపరిమితిని తొలగించారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి, అంటే పుట్టుక నుంచే అర్హులైన దివ్యాంగులు పెన్షన్ పరిధిలోకి వస్తారు.
- మొత్తం సుమారు 3.2 కోట్ల మంది ప్రయోజనం పొందుతారని అంచనా.
గమనిక: పెన్షన్ మొత్తాల పెంపు గురించి వచ్చిన వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించలేదు; అధికారిక PIB ప్రకటన, nsap.nic.in లో తాజా మొత్తాలు చూడండి.
పెన్షన్ ఎవరికి, ఎంత?
కేంద్ర మార్గదర్శకాల్లో కేంద్ర వాటాగా చాలా కాలంగా నిర్ణయించిన కనీస మొత్తాలు (రాష్ట్రాలు ఇంకా కలిపి ఇస్తాయి):
- వృద్ధాప్య పెన్షన్: BPL కుటుంబాల 60–79 ఏళ్ల వారికి కేంద్ర వాటా నెలకు రూ.200; 80+ వారికి రూ.500.
- వితంతు పెన్షన్: 40–79 ఏళ్ల BPL వితంతువులకు రూ.300; 80+ వారికి రూ.500.
- దివ్యాంగ పెన్షన్: తీవ్ర వైకల్యం ఉన్న BPL దివ్యాంగులకు రూ.300 (80+ వయసుకు రూ.500). తాజా నిర్ణయంలో ఈ మొత్తాలు, అర్హత వైకల్య శాతం మారినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.
- కుటుంబ ప్రయోజనం: కుటుంబ ప్రధాన సంపాదనాపరుడు (18–59 ఏళ్లు) మరణిస్తే BPL కుటుంబానికి ఒకేసారి రూ.20,000.
ఈ కేంద్ర మొత్తాలు తక్కువగా ఉండటంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ సొంత పెన్షన్ పథకాలతో చాలా ఎక్కువ మొత్తాలు చెల్లిస్తున్నాయి (ఏపీలో NTR భరోసా పెన్షన్, తెలంగాణలో ఆసరా/చేయూత వంటివి). అసలు మీ పెన్షన్ ఏ పథకం ద్వారా, ఎంతగా వస్తోందో మీ సచివాలయం/పంచాయతీ కార్యదర్శి, మండల అభివృద్ధి అధికారి (MPDO) ద్వారా తెలుసుకోండి.
ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి?
- మీ పంచాయతీ/గ్రామ-వార్డు సచివాలయం, మీ సేవా, మండల కార్యాలయంలో పెన్షన్ దరఖాస్తు ఇవ్వండి. అధికారిక వెబ్సైట్ nsap.nic.in లో రాష్ట్రాల పెన్షన్ పోర్టల్ లింకులు ఉన్నాయి.
- పత్రాలు: ఆధార్, వయసు ధృవీకరణ (లేదా వైకల్య ధృవపత్రం, SADAREM/UDID కార్డు), రేషన్/BPL కార్డు, బ్యాంకు పాసుపుస్తకం, ఫోటో, వితంతువు అయితే భర్త మరణ ధృవపత్రం.
- క్షేత్ర స్థాయి విచారణ తర్వాత అర్హులను జాబితాలో చేర్చి, పెన్షన్ నేరుగా ఖాతాలో లేదా పంపిణీ ద్వారా ఇస్తారు.
జాగ్రత్తలు
- దళారులకు డబ్బు ఇవ్వకండి; దరఖాస్తు ఉచితం.
- వైకల్య శాతానికి అధికారిక ధృవీకరణ తప్పనిసరి: UDID పోర్టల్ (swavlambancard.gov.in) ద్వారా కార్డు తీసుకోండి.
- తప్పుడు వివరాలు ఇస్తే పెన్షన్ నిలిపివేసి, ఇచ్చిన మొత్తాన్ని వసూలు చేయవచ్చు.