Saturday, July 24, 2021

Red Sprites And Blue Jets: इस देश में अचानक बदला आसमान का रंग, दिखी ये दुर्लभ खगोलीय आकृति


नई दिल्ली: दुनिया में ऐसे नजारे बहुत कम ही देखने को मिलते हैं. आकाश में बादलों के ऊपर अंतरिक्ष की तरफ जाती हुई लाल और नीले रंग की रोशनी दिखाई दे. इस दुर्लभ प्रक्रिया को स्प्राइट्स और जेट्स (Sprites and Jets) कहते हैं. ये अद्भुत दुर्लभ नजारा हवाई द्वीप (Hawaiian Islands) के मॉनाकिया (Mauna Kea) इलाके के आसमान में दिखाई दिया. आपको बता दें इस जगह पर दुनिया की बेहतरीन टेलीस्कोप ‘इंटरनेशनल जेमिनी ऑब्जरवेटरी’ स्थित है.

क्या है तस्वीर में 

इस तस्वीर को ध्यान से देखने पर बाईं तरह जेमिनी टेलिस्कोप (Gemini Telescope) दिखाई देगा. और इसके पीछे की तरफ रात में जगमगाता हुआ मॉनाकिया (Mauna Kea) शहर. और फिर दिखेगी इस शहर के ठीक ऊपर दाईं तरफ बादलों के बीच चमकती हुई बिजली की रोशनी. उसके ठीक ऊपर नीले रंग का जेट और जिसके ऊपर लाल रंग का स्प्राइट दिखाई देगा.

ये भी पढ़ें- James Webb Space Telescope: NASA का वेब टेलीस्कोप बदल देगा तारों की जानकारी, सुलझेंगे ब्रह्मांड के कई रहस्य

दुर्लभ प्रक्रिया

लाल स्प्राइट और नीला जेट (Red Sprite And Blue Jet) वायुमंडल के ऊपरी हिस्से में होने वाली एक ऐसी दुर्लभ प्रक्रिया है जो इलेक्ट्रिकल डिस्चार्ज (Electrical Discharge) की वजह से बनता है. कई बार इसका रंग लाल-नारंगी, नीला-हरा भी हो सकता है. ज्यादातर यह मीसोस्फेयर (Mersosphere) यानी धरती से करीब 50 से 80 किलोमीटर के बीच होने वाली प्रक्रिया है.

क्या है इस प्रक्रिया की वजह

इस प्रक्रिया के होने के पीछे की वजह है कम ऊंचाई पर बिजली का चमकना. लेकिन ऐसी बिजली जो तापमान में ठंडी हो. कई बार ये स्प्राइट और जेट जेलीफिश (Jellyfish) जैसा आकार का भी दिखता है. नीला जेट (Blue Jets) हमेशा ज्यादा ऊंचाई पर ही बनता है.ऐसा तब होता है जब तूफानी बादल का पॉजिटिवली चार्ज्ड ऊपरी हिस्सा और अंतरिक्ष की तरफ वाला बादल का निगेटिवली चार्ज्ड एकदम ऊपर वाला हिस्सा आपस में टकराते हैं.

ये भी पढ़ें- European Space Agency: 13 साल बाद यूरोपियन स्पेस एजेंसी ने निकाली एस्ट्रोनॉट्स की वैकेंसी, दिव्यांगों को भी मौका, जानें पात्रता

अंतरिक्ष की ओर कोई रोशनी का पंजा

लाल स्प्राइट और नीला जेट (Red Sprite And Blue Jet) को देखने से ऐसा लगता है कि जैसे धरती के ऊपर बादलों से अंतरिक्ष की ओर कोई रोशनी का पंजा जा रहा है. जिस कैमरे ने इस नजारे की तस्वीर ली है वह डिजिटल सिंगल लेंस रिफ्लेक्स (DSLR) है. गौरतलब है कि इसने बिजली कड़कने के 1 सेकेंड और 30 सेकेंड के बीच यह तस्वीर क्लिक की है.

लाल स्प्राइट और नीला जेट देखना दुर्लभ

जमीन से लाल स्प्राइट और नीला जेट (Red Sprite And Blue Jet) देखना दुर्लभ है. लेकिन साल 2017 में इंटरनेशनल स्पेस स्टेशन से एस्ट्रोनॉट्स ने 160 सेकेंड में 245 नीली रोशनी वाले जेट्स देखा था. वैज्ञानिकों के बीच लाल स्प्राइट और नीला जेट (Red Sprite And Blue Jet) की रासायनिक प्रक्रिया को लेकर भी विवाद है.

ये भी पढ़ें- Weird Reptiles Liolaemus Tacnae: इस छिपकली ने तोड़े वर्ल्ड रिकॉर्ड, 17,716 फीट की ऊंचाई पर रहने वाली Reptile

स्प्राइट्स और जेट्स मिलीसेकेंड्स में खत्म 

फोर्ट लेविस कॉलेज के भौतिक विज्ञानी रेयान हालेंड (Ryan Holland) ने कहा कि लाल स्प्राइट और नीला जेट (Red Sprite And Blue Jet) का अध्ययन करना बेहद मुश्किल है. कई बार इसकी स्टडी जमीन पर लगाए गए अत्याधुनिक उपकरणों से किया जाता है. कई बार इन्हें पढ़ने के लिए विशेष रिसर्च विमान तूफानी बादलों के आसपास उड़ाए जाते हैं लेकिन स्प्राइट्स और जेट्स मिलीसेकेंड्स में खत्म हो जाते हैं, इसलिए इन्हें देख पाना मुश्किल होता है.

विज्ञान से जुड़ी अन्य खबरें पढ़ने के लिए यहां क्लिक करें 

LIVE TV





Source link

MORE Articles

YS Viveka Murder: రంగయ్య ఇంటి వద్ద భారీ భద్రత-తెర పైకి 3 పేర్లు-హైకోర్టుకు సునీల్ యాదవ్?

తెర పైకి ముగ్గురి పేర్లు... జమ్మలమడుగు మెజిస్ట్రేట్‌లో రంగయ్య ఇచ్చిన వాంగ్మూలం సంచలనం రేపుతోంది. 9 మందికి ఈ హత్యలో ప్రమేయం ఉన్నట్లుగా రంగయ్య చెప్పారన్న ప్రచారం...

Protein rich Veg Foods: प्रोटीन लेने के लिए खाएं ये 4 शाकाहारी फूड, छोड़ देंगे मीट-मछली

Vegetarian Foods for Protein: सिर्फ जिम जाने वाले या बॉडी बनाने वाले लोगों को ही प्रोटीन की जरूरत नहीं होती है. बल्कि एक...

రోడ్ల దుస్థితిపై టీడీపీ వార్ .. చింతమనేనిని అడ్డుకున్న పోలీసులు, దేవినేని ఉమా, గద్దె రామ్మోహన్ అరెస్ట్

రామచంద్రాపురంలో గుంతలు పూడ్చే కార్యక్రమంలో చింతమనేని దెందులూరు నియోజకవర్గంలో మాజీ ఎమ్మెల్యే చింతమనేని ప్రభాకర్ గుంతల మాయమైన రోడ్లను పూడుస్తూ తమ నిరసనను తెలియజేశారు. పెదవేగి మండలం...

రాష్ట్రపతి, ప్రధానికి ఫిర్యాదు చేశారు.. ఆ దొంగలు అంటూ రఘురామ..

రఘురామ కృష్ణరాజు మరోసారి ఫైరయ్యారు. వైసీపీ సర్కార్, సీఎం జగన్ లక్ష్యంగా మరోసారి విమర్శలు చేశారు. జగన్, విజయసాయిరెడ్డిని ఉద్దేశించి పరోక్షంగా కామెంట్ చేశారు. రఘురామ కృష్ణరాజు వర్సెస్ జగన్ సర్కార్ మధ్య...

పరకాలలో హైటెన్షన్-ప్రత్యేక జిల్లాకు పోరాటం ఉధృతం-ఎమ్మెల్యే ధర్మారెడ్డికి వ్యతిరేకంగా నినాదాలు

హన్మకొండ జిల్లాలోని పరకాలలో శనివారం(జులై 24) తీవ్ర ఉద్రిక్త పరిస్థితులు చోటు చేసుకున్నాయి. పరకాల పట్టణాన్ని అమరవీరుల జిల్లా కేంద్రంగా ఏర్పాటు చేయాలన్న డిమాండుతో చేపట్టిన బంద్ కార్యక్రమం ఉద్రిక్తతలకు దారితీసింది. మొదట...

Illegal affair: సిటీలో భర్త, ఇంట్లో మరిదితో భార్య మసాజ్, భర్త ఏంచేశాడంటే, తమ్ముడు మిస్ !

భర్తతో హ్యాపీలైఫ్ ఉత్తరప్రదేశ్ లోని బరాచ్ జిల్లాలోని కొట్వాలి నన్సారా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలోని బంజరియా గ్రామంలో రాజేష్ సింగ్, రీటా (32) దంపతులు నివాసం ఉంటున్నారు....

Here Are All the Games That Support Nvidia’s RTX Ray Tracing | Digital Trends

With a Nvidia RTX 30 series or 20 series graphics card, you can take advantage of RTX ray tracing. Only certain games support...

Stay Connected

98,675FansLike
224,586FollowersFollow
56,656SubscribersSubscribe